De geschiedenis van het kasteel van Mongazon begint met de bouw van een Romeinse villa, die in de vroege middeleeuwen wordt vervangen door een boerenhoeve.
In het jaar 810 vaardigde Pistres een bevelschrift uit, waarin aan rijke eigenaren werd opgedragen om de boeren uit de omgeving bescherming te bieden tegen rovende bendes. In het begin wordt er slechts een houten versterking gemaakt, maar later bouwde de familie, die de naam van de streek aannam, “de Mongazon”, een stenen constructie, die in de 13e eeuw steeds meer wordt verbeterd.
Het kasteel wordt in 1632 volledig nieuw gebouwd door Eustache de Chéry, bisschop van Nevers en heer van Mongazon. Op 13 mei 1944 wordt Mongazon tijdens de strijd in Sancy getroffen door een brand, die o.a. het dak volledig verwoestte. De toenmalige eigenaar heeft het kasteel weer volledig hersteld en verfraaid.
Het huidige kasteel bezit een sierlijke 18de eeuwse ingangspartij, imposante houten dakconstructies, eiken vloeren, mooie trappen, marmeren schouwen en verschillende kelderruimtes, waarin onder andere een eeuwenoude schouw en gewelven zijn te ontdekken.
In de fruitboomgaard staat een originele oude duiventoren.
Haar bewoners
De familie de Mongazon verschijnt officieel in de documenten sinds Jean de Monguazon, tweede archivaris van Nevers, in 1296 leenheer wordt. Het was van oorsprong een leengoed dat behoorde tot het burggraafschap van Montenoison. In 1522 sterft Antoine de Montgazon. Zijn opvolging zorgt voor langdurige twisten, die uiteindelijk in 1525 leiden tot het in beslag nemen van het goed door de gravin van Nevers, wegens gebrek aan leenhulde. Zij geeft het vervolgens aan Jean de Chollet, haar jonkheer. In 1592 verkoopt Léonard de Chollet Mongazon aan jonkheer Nicolas de Chéry. Deze familie beheert de heerlijkheid zonder problemen tot aan het beruchte duel van Poiseux in 1651, alwaar jonkheer Louis de Chéry wordt vermoord. Zijn broer Adrien wordt gevangen gezet en hun goederen worden in beslag genomen. In 1665 komt het leengoed weer in eigendom van de familie de Chéry. Dit zal zo blijven tot begin 18de eeuw, toen de familie Despréz erfgenaam werd van het kasteel.
De naam
De plaats veranderde nimmer van naam: Montgazon/Monguazon in de 13de eeuw, Maulgazon in 1406, Montgayson in 1466, Mongazon in 1566, Montgazon in 1741 en daarna weer Mongazon.
De eerste lettergreep Mon(t) is moeilijk te verbinden met een helling of berg (wat wel de eigenlijke betekenis is), wetende dat de plaats gevestigd werd langs de oever van een riviertje. De tweede lettergreep “gazon” komt uit de Frankische taal en betekent “kort gemaaide uitgestrekte grasvlakte”.
